HƯỚNG DẪN CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO BÉ DƯỚI 1 TUỔI

Chế độ dinh dưỡng cho bé dưới 1 tuổi: Hướng dẫn theo từng giai đoạn

Trong năm đầu đời, bé lớn lên và thay đổi rất nhanh. Vì vậy, câu hỏi “bé cần ăn bao nhiêu?” thường khiến ba mẹ băn khoăn. Thực tế, chế độ dinh dưỡng cho bé dưới 1 tuổi không có một thực đơn hay lượng sữa cố định áp dụng cho tất cả. Điều quan trọng là cho bé ăn phù hợp với độ tuổi, tiếp tục theo dõi tín hiệu đói – no và sự tăng trưởng của con.

Từ 0–6 tháng: Ưu tiên sữa mẹ

Trong 6 tháng đầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ: bé chỉ bú sữa mẹ, không cần thêm nước hay thức ăn khác, trừ trường hợp có chỉ định y tế. Mẹ nên cho bé bú theo nhu cầu, kể cả ban đêm.

Nếu không thể nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ, ba mẹ nên trao đổi với nhân viên y tế để chọn cách nuôi dưỡng phù hợp. Không nên tự đặt một mức ml sữa chung cho mọi bé rồi ép bé uống hết bình. Nhu cầu bú thay đổi theo tuổi và theo từng trẻ.

Vitamin D là điểm ba mẹ cần lưu ý ngay từ giai đoạn này. Sữa mẹ thường không cung cấp đủ vitamin D cho bé. Với trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc bú mẹ kết hợp sữa công thức, ba mẹ nên hỏi bác sĩ về việc bổ sung vitamin D phù hợp; khuyến nghị thường dùng cho trẻ dưới 12 tháng là 400 IU mỗi ngày. Không tự ý dùng đồng thời nhiều chế phẩm bổ sung.

Từ khoảng 6 tháng: Bắt đầu ăn dặm, vẫn tiếp tục bú

Khi bé được khoảng 6 tháng, nhu cầu dinh dưỡng tăng lên và sữa mẹ cần được bổ sung bằng thức ăn phù hợp. Ăn dặm là quá trình giúp bé làm quen với thực phẩm và đáp ứng nhu cầu đang tăng, không phải lúc ngừng bú mẹ. WHO khuyến nghị tiếp tục cho bé bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu mẹ và bé mong muốn.

Ba mẹ có thể bắt đầu bằng lượng nhỏ, thức ăn mềm và dễ nuốt, rồi tăng dần độ đặc, độ đa dạng và lượng ăn theo khả năng của bé. Trong bữa ăn, hãy để ý khi bé há miệng, hướng về thức ăn hoặc quay đi, ngậm miệng để nhận biết con muốn ăn tiếp hay đã no.

Bữa ăn dặm của bé cần những gì?

Thay vì chỉ cho bé ăn cháo trắng hoặc một loại bột kéo dài, ba mẹ nên thay đổi thực phẩm để bữa ăn có nhiều nhóm chất:

• Thực phẩm cung cấp năng lượng: cháo, cơm mềm, khoai hoặc các loại ngũ cốc phù hợp với độ tuổi.
• Thực phẩm giàu đạm, sắt và kẽm: thịt, cá ít xương, trứng hoặc các loại đậu được chế biến mềm, phù hợp khả năng ăn của bé. Từ khoảng 6 tháng, thực phẩm giàu sắt đặc biệt cần được chú ý.
• Rau và trái cây: nấu mềm, nghiền hoặc cắt theo độ tuổi để bé làm quen với nhiều hương vị.
• Chất béo: có thể dùng lượng phù hợp trong bữa ăn dặm; không nên để bữa ăn của bé chỉ gồm cháo loãng và rau.

Không cần ép bé ăn thật nhiều một món được cho là “bổ”. Một bữa ăn đa dạng, tăng dần theo khả năng của con sẽ hữu ích hơn.

Bé 6–12 tháng nên ăn mấy bữa một ngày?

Số bữa ăn dặm tăng dần khi bé lớn hơn. Theo hướng dẫn của WHO:

Đây là hướng dẫn về bữa ăn dặm, không phải số lần bú. Bé vẫn cần tiếp tục bú mẹ hoặc được nuôi dưỡng bằng loại sữa phù hợp theo tư vấn của nhân viên y tế. Ba mẹ có thể điều chỉnh nhịp ăn theo sức ăn, tình trạng sức khỏe và sự phát triển của con.

Những lưu ý để bé ăn dặm an toàn

• Không cho bé dưới 12 tháng dùng mật ong, kể cả pha vào đồ ăn hoặc thức uống.
• Không dùng sữa bò tươi làm thức uống chính trước 12 tháng. Sữa mẹ hoặc sữa công thức phù hợp vẫn là nguồn sữa của bé trong giai đoạn này.
• Hạn chế thực phẩm thêm đường, nhiều muối; không cần nêm đậm để bé “ăn ngon hơn”.
• Chế biến thức ăn chín, sạch, có kết cấu phù hợp. Luôn để bé ngồi ăn và có người lớn quan sát để giảm nguy cơ hóc, nghẹn.

Khi nào ba mẹ nên hỏi bác sĩ?

Nếu bé sinh non, nhẹ cân, có bệnh lý, nghi ngờ dị ứng thực phẩm, bú hoặc ăn kém kéo dài, hay tăng trưởng không như dự kiến, ba mẹ nên đưa bé đi khám. Nhu cầu bổ sung sắt, vitamin D hoặc điều chỉnh chế độ ăn trong những trường hợp này cần được đánh giá riêng; không nên tự áp dụng thực đơn hay liều bổ sung của bé khác.

Tóm lại, chế độ dinh dưỡng cho bé dưới 1 tuổi có hai mốc dễ nhớ: 6 tháng đầu ưu tiên nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ; từ khoảng 6 tháng bắt đầu ăn dặm đa dạng và tiếp tục bú. Ba mẹ hãy quan sát con, tăng dần bữa ăn phù hợp và tìm tư vấn chuyên môn khi có điều gì khiến mình lo lắng.