Trẻ sơ sinh vàng da có nên tiếp tục bú mẹ không?
Khi em bé mới chào đời xuất hiện tình trạng vàng da, nhiều cha mẹ bắt đầu nhận được rất nhiều lời khuyên khác nhau. Có người cho rằng nên ngừng bú mẹ vài ngày để trẻ nhanh hết vàng da, trong khi người khác lại khuyên phải tiếp tục cho bú càng nhiều càng tốt. Những thông tin trái chiều này khiến không ít gia đình bối rối, đặc biệt với những người lần đầu làm cha mẹ.
Trên thực tế, vàng da ở trẻ sơ sinh là hiện tượng khá phổ biến, đặc biệt trong tuần đầu sau sinh. Phần lớn trường hợp là vàng da sinh lý và sẽ cải thiện khi trẻ được theo dõi, chăm sóc đúng cách. Điều quan trọng là cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân gây vàng da cũng như vai trò của sữa mẹ trong giai đoạn này để tránh những quyết định không cần thiết.
Vậy trẻ sơ sinh vàng da có nên tiếp tục bú mẹ không? Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể, nhưng đa số trẻ vẫn được khuyến khích tiếp tục bú mẹ.
Vàng da xảy ra khi nồng độ bilirubin trong máu tăng cao, làm da và củng mạc mắt của trẻ chuyển sang màu vàng.
Sau khi chào đời, cơ thể trẻ phải thay thế lượng hồng cầu có từ thời kỳ bào thai. Quá trình phân hủy hồng cầu tạo ra bilirubin, trong khi gan của trẻ sơ sinh vẫn còn non nớt và chưa xử lý chất này hiệu quả như người lớn. Vì vậy, bilirubin có thể tích tụ trong máu và gây vàng da.
Ở đa số trẻ đủ tháng khỏe mạnh, vàng da sinh lý thường xuất hiện sau 24 giờ đầu, rõ nhất vào khoảng ngày thứ ba đến thứ năm và giảm dần trong vòng một đến hai tuần.
Đây là hiện tượng sinh lý bình thường và không phải lúc nào cũng cần điều trị.
Phần lớn trẻ sơ sinh bị vàng da là vàng da sinh lý. Điều quan trọng không phải là ngừng bú mẹ, mà là theo dõi mức độ vàng da và đảm bảo trẻ được bú đầy đủ.
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.
Thực tế, sữa mẹ không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh. Ngược lại, việc bú mẹ đầy đủ còn giúp cơ thể đào thải bilirubin hiệu quả hơn thông qua phân và nước tiểu.
Tuy nhiên, trong y khoa có hai tình trạng thường dễ bị nhầm lẫn là vàng da do bú mẹ không đủ và vàng da liên quan đến sữa mẹ. Dù tên gọi khá giống nhau nhưng nguyên nhân và cách xử trí lại hoàn toàn khác.
Tình trạng này thường xảy ra trong những ngày đầu sau sinh, khi trẻ chưa nhận đủ lượng sữa cần thiết. Nguyên nhân có thể là do mẹ chưa có nhiều sữa, trẻ ngậm bắt vú chưa đúng hoặc số lần bú còn ít. Khi lượng sữa đưa vào cơ thể không đủ, trẻ đi tiêu ít hơn, bilirubin bị đào thải chậm và tình trạng vàng da có thể rõ hơn.
Trong trường hợp này, giải pháp quan trọng nhất là tăng hiệu quả bú mẹ, chứ không phải ngừng cho trẻ bú.
Một số trẻ khỏe mạnh có thể xuất hiện tình trạng vàng da kéo dài hơn hai tuần dù vẫn bú tốt và phát triển bình thường.
Hiện tượng này được gọi là vàng da liên quan đến sữa mẹ. Nguyên nhân được cho là có liên quan đến một số thành phần trong sữa mẹ làm bilirubin được đào thải chậm hơn ở một số trẻ, tuy nhiên cơ chế vẫn chưa được hiểu hoàn toàn.
Trong đa số trường hợp, trẻ vẫn tiếp tục được bú mẹ bình thường dưới sự theo dõi của bác sĩ, bởi lợi ích của sữa mẹ vẫn lớn hơn nhiều so với nguy cơ của tình trạng này.
Đối với phần lớn trẻ bị vàng da sinh lý, câu trả lời là có.
Các tổ chức y tế như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đều khuyến khích tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ nếu trẻ bú tốt và không có chống chỉ định đặc biệt. Việc bú mẹ thường xuyên mang lại nhiều lợi ích trong giai đoạn này. Khi trẻ nhận đủ sữa, nhu động ruột hoạt động tốt hơn, số lần đi tiêu tăng lên và bilirubin cũng được đào thải hiệu quả hơn. Ngoài ra, sữa mẹ còn cung cấp kháng thể, enzyme và nhiều dưỡng chất quan trọng giúp trẻ thích nghi với môi trường bên ngoài sau sinh.
Vì vậy, tự ý ngừng bú mẹ chỉ vì trẻ bị vàng da là điều không được khuyến khích, trừ khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ sau khi đánh giá toàn diện tình trạng của trẻ.
Một số trẻ vàng da có xu hướng ngủ nhiều hơn, khiến việc bú mẹ trở nên khó khăn.
Trong trường hợp này, cha mẹ có thể nhẹ nhàng đánh thức trẻ để duy trì số cữ bú theo nhu cầu. Việc da kề da, điều chỉnh tư thế ngậm bắt vú và cho bú đúng khớp ngậm cũng giúp trẻ nhận được nhiều sữa hơn trong mỗi cữ. Nếu mẹ cảm thấy lượng sữa chưa ổn định, có thể kết hợp hút sữa sau khi cho bú để kích thích quá trình tiết sữa. Việc này vừa giúp tăng nguồn sữa vừa tạo thêm lượng sữa dự trữ nếu cần.
Trong trường hợp trẻ chưa nhận đủ sữa dù đã được hỗ trợ, bác sĩ sẽ cân nhắc phương án bổ sung dinh dưỡng phù hợp để đảm bảo trẻ không bị mất nước hoặc thiếu năng lượng.
Không phải mọi trường hợp vàng da đều là vàng da sinh lý.
Nếu trẻ xuất hiện vàng da trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, vàng lan nhanh xuống lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân, bú rất kém, ngủ li bì khó đánh thức hoặc có biểu hiện sốt, co giật hay khóc thét, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Ngoài ra, những trường hợp vàng da kéo dài quá hai tuần ở trẻ đủ tháng hoặc kèm theo phân bạc màu, nước tiểu sẫm màu cũng cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân.
Việc phát hiện sớm vàng da bệnh lý có ý nghĩa rất quan trọng vì bilirubin tăng quá cao có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh nếu không được điều trị kịp thời.
Đây là hai biện pháp dân gian vẫn còn được nhiều người áp dụng.
Hiện nay, các chuyên gia không khuyến cáo tự ý cho trẻ sơ sinh uống nước chỉ để giảm vàng da. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, đặc biệt trong giai đoạn bú mẹ hoàn toàn, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng và cung cấp nước tốt nhất. Việc tắm nắng cũng không thể thay thế các phương pháp điều trị y khoa như chiếu đèn khi trẻ có chỉ định. Nếu muốn cho trẻ tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp, tránh nguy cơ bỏng nắng hoặc mất nước.
Trẻ sơ sinh vàng da có nên tiếp tục bú mẹ không? Trong đa số trường hợp, câu trả lời là có. Bú mẹ không làm vàng da sinh lý trở nên nghiêm trọng hơn, ngược lại còn hỗ trợ quá trình đào thải bilirubin và mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe của trẻ. Điều quan trọng là cha mẹ cần theo dõi sát mức độ vàng da, hiệu quả bú mẹ và tình trạng chung của trẻ. Nếu trẻ bú tốt, đi tiêu đều và vàng da giảm dần theo thời gian thì có thể tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ theo nhu cầu. Ngược lại, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ vàng da bệnh lý, trẻ cần được thăm khám và điều trị kịp thời.
Bài viết liên quan
ĐĂNG KÝ TRỞ THÀNH NPP FABIMILK
Hãy nhập email của bạn để được nhận những ưu đãi đặc biệt